Çocukluk Travması Tetikleyicileri
Bilgilendirme: Bu blog içeriği genel bilgilendirme amaçlıdır. Kesinlikle bir durumun teşhisi veya tedavisine yönelik değildir. Ciddi ruhsal problemler yaşıyorsanız, bir uzmandan destek almalısınız.
Travmalar, aslında yaşamın en zor parçalarından biridir. Farklı şekillerde ortaya çıkabilirler ve hayatınızı birçok alanda etkileyebilirler: düşünme, hareket etme, duygu yönetimi gibi. Travmaları hemen fark edemeyebiliriz. Kendilerini göstermeleri bazen uzun sürebilir. Ancak bazı tetikleyicilerin ne olduğunu bilirseniz, travmaları fark etmeniz ve buna bağlı olarak daha iyi hissetmeniz de kolaylaşacaktır.
1- Duygusal İnsanlarla Birlikte Olmak
Çocukluğunda istismar veya ihmâlkâr davranılan kişiler, güçlü duygular gösterildiğinde kendini gergin hissedebilir. Birinin gözyaşlarına boğulması veya sesini biraz yükseltip kavga çıkarması… Hiç fark etmez. Kendinizi giderek daha da rahatsız hissedersiniz.
Dr. Jonice Webb’e göre, bu durum, başkalarının duygularının sizin duygularınızı nasıl etkilediği ile ilgilidir. (2019). Birisi duygusallaştığında, kendinizi küçükken sahip olmanıza izin verilmeyen duygularla dolup taşarken bulabilirsiniz. Bu çok insanca bir durumdur. Ancak, bu duygularla dolup taştığınızda rahatsız hissetmeniz de normaldir.
Çoğu zaman böyle ortamlardan ve kişilerden kaçmayı tercih edersiniz. Çok sevdiğiniz birini, sıradan bir tartışmada ses yükselttiği için kırabilir veya hiç tepki vermeden ondan uzaklaşabilirsiniz.
2- Belirli Yerlere ve İnsanlara Verilen Tepkiler
Travmalar, hafıza tarafından tetiklenir. Travmanıza herhangi bir benzerlik yakaladığınızda, bu benzerlik tetikleyici etkisi görür. Size kötü bir şeyin ne zaman, nerede olduğunu hatırlayan bir insanı görmek veya belirli bir yerde bulunmak çok zor bir deneyim olabilir.
Bu durumu fark etmek oldukça zordur. Belirli insanlarla konuşmak, açıklayamadığınız bir nedenden dolayı kötü hissettirebilir, ama bir durup düşünün. Belki de bunlar geçmişinizden birini hatırlatıyor. Bu durum, fiziksel konum için de geçerlidir. Renkler, dokular gibi hafif hatırlatıcılar bile travmalarınızı tetikleyebilir. (Integrative Life Center, 2022)
3- İhtiyaç Duyduğunuzda Bile Yardımdan Kaçınmak
Çocukluğunda travma yaşayan veya fiziksel veya duygusal olarak ihmâl edilen kişiler, yardım istemekte çok zorlanırlar. Birinden yardım istemek, dünyanın en zor görevi hâline gelir.
Bir düşünsenize! Ebeveynlerinizden veya güvenmeniz gereken birinden yardım istemeniz hiç mümkün olmadı. İsteseniz bile başarısızlıkla, hatta belki ceza ile sonuçlandı. Bu durum, ciddi bir tetikleyicidir ve ileriki yaşlarda bile yardım istemekte zorlanmanıza neden olabilir.
Buradaki asıl korku ve endişenin sebebi, yardım isteyeceğiniz kişilerin tepkileri ve daha da kötüsü reddedilmektir. Dr. Webb’e göre, küçük yaşlarda güvenmeniz gereken insanlar arasında kurulan bu olumsuz denge ve inşa edilemeyen ilişki; daha sonra başka biri ile sağlıklı bir yardım isteme dinamiğinin kurulmasını çok engellediğini savunuyor.
Yardımca ihtiyaç duyduğunuz bir durum olduğunda, kendinizi suçlulukla dolu, umutsuz ve değersiz hissedebilirsiniz. Bu duygular, size ipucu verebilir.
4- Her Ne Pahasına Olursa Olsun Çatışmalardan Kaçınmak
Çatışmalar her zaman zordur. Özellikle erken yaşlarda travmatik bir olay veya ihmâl yaşadıysanız, bir savunma mekanizması geliştirir ve ne pahasına olursa olsun çatışmalardan kaçınırsınız.
Grover’a göre (2017) kaçınmalar 3 kategoriden oluşur: özür dileme, kabul etme, uzlaşma. İster birinden özür diliyor olun, isterseniz nedeni ne olursa olsun her zaman karşı tarafla aynı fikirde olmaya çalışın isterseniz de kendi ihtiyaçlarınız yerine diğer insanın ihtiyaçlarını karşılamaya çalışıyor olun. Her durumda kaçınma davranışı gösteriyorsunuz demektir.
Bir sorundan kaçınmak için elinizden gelenin en iyisini yapmaya çalışıyorsunuz demektir. Ortada herhangi bir sorun olmasa bile. Çatışmayı önlemek için var gücünüzle çalışsanız bile, ilişkilerinizde bir istikrarsızlık, uzaklaşma ve sonunda da diğer insanı kaybetme ile yüzleşebilirsiniz. Çünkü kaçınma, sevdiklerinizin size asla ulaşamayacağı bir noktaya varabilir.
5- Duyumlar-Duyular
Size geçmişinizi hatırlayan bir şeyi görmek ve duymak, travmanızın tetiklenmesine neden olabilir. Bazı renkler, kokular, dokular, tatlar travmalarınızı tetikliyor olabilir. Koku duyusu, hafıza ile yakından ilişkilidir. Bu da sizi uyranlara karşı fazla hassas yapar. Taze pişmiş kurabiyenin sizi mutlu etmesi de kokuların hafızaya etkisi ile ilgilidir, sizi travmatik bir olaya götüren kokuların da.
Beyniniz, duyulara hızlı tepki verir ve siz daha ne olduğunu anlamadan duygusal bir tepki verebilirsiniz.
6-Tükettiğiniz Medya
İzledikleriniz, okuduklarınız, dinledikleriniz… Hissettiğiniz duygular üzerinde hepsinin çok güçlü bir etkisi vardır. TV, filmler, haberler, müzik… Hepsi, duygusal bir tepki almak için tasarlandı ve üretildi.
Bu tepki her zaman sağlıklı olmaz. Bazıları da derinlere etki eder ve travmalarınızı tetikler. Sizi temsil ettiğini düşündüğünüz bir travmayı görmek, zihninize zarar verebilir ve sizi sarsar. İzlediğiniz dizide babasından şiddet gören bir çocuk, size ihmâl edildiğiniz günleri hatırlatabilir.
Travmatik deneyimi, tekrar yaşıyormuşsunuz gibi hissetmenize neden olabilir. Kaos, şiddet gibi karanlık ve olumsuz duygulara odaklanmak, sizi savunmasız hissettirir. Bu duygulara karşı daha da duyarlı hâle gelirsiniz. (Hamblen, 2019)
7- Zaman ve Yıldönümleri
Travmalar, genellikle geçmiş olayların hatıraları tarafından tetiklenir. Olayın gerçekleştirği zamanla ilgili herhangi bir şey sizi tetikleyebilir. Böyle dönemlerde kendinizi normalden daha gergin, kaygılı veya üzgün bulabilirsiniz.
Beyniniz, size yıldönümlerinde korkmanızı hatırlatır. Bir takvim yaprağı, bir renk veya bir işaret… Böyle senaryolarda tehlikeden uzak durabilirsiniz. Ancak her zaman sürekli tetikte olmak ve kaçınmak çok yorucudur.
Travmalar, çok zordur. Ancak travmalarınızla başa çıkmak için bir adım atabilirsiniz. Travmaların, sizi ne zaman, ne ölçüde etkilediğini fark edemeyebilirsiniz. Travmatik bir olay yaşadığınızda yalnız olmadığınızı bilmek ve gerekli ise bir uzmandan destek almak çok önemlidir.
Referanslar
- Firestone, L. (2017, April 22). Resolving the Trauma You Didn’t Know You Had. PsychAlive. www.psychalive.org/resolving-trauma/
- Grover, S. (2017, September 15). How Avoiding Conflict Escalates Conflict in Relationships . PsychologyToday. www.psychologytoday.com/us/blog/when-kids-call-the-shots/201709/how-avoiding-conflict-escalates-conflict-in-relationships
- Hamblen, J. (2019, October 14). VA.gov | Veterans Affairs. www.ptsd.va.gov/professional/treat/type/media_coverage_trauma.asp
- Integrative Life Center. (2022, August 22). Signs of Repressed Childhood Trauma in Adults. integrativelifecenter.com/signs-of-repressed-childhood-trauma-in-adults/
- Mclean. (2015, October 5). McLean News | New Study Indicates That Sense of Smell Could Play Major Role in New Approaches to Treating PTSD. Mcleanhospital.org. www.mcleanhospital.org/news/new-study-indicates-sense-smell-could-play-major-role-new-approaches-treating-ptsd
- National Center for PTSD. (2022, August 30). VA.gov | Veterans Affairs. www.ptsd.va.gov/understand/what/anniversary_reactions.asp
- Thatcher, T. (208 C.E., November 22). Healing Childhood Trauma in Adults. Highlandspringsclinic.com. highlandspringsclinic.org/healing-childhood-trauma-adults/
- Webb, J. (2019, September 29). 6 Common Events That Can Trigger Your Childhood Emotional Neglect. Psych Central. psychcentral.com/blog/childhood-neglect/2019/09/6-common-events-that-can-trigger-your-childhood-emotional-neglect#3
- What Are PTSD Triggers? (2017, March 23). WebMD. www.webmd.com/mental-health/what-are-ptsd-triggers
- https://psych2go.net/6-unknown-childhood-trauma-triggers/